Leren kijken met andere ogen

De 26-jarige Lisa Kuppen is sinds haar zestiende blind. Maar zij is niet bij de pakken neer gaan zitten. Lisa studeerde HBO-Rechten en zet zich met haar bedrijf (lisakuppen.nl) in voor de rechten van mensen met een visuele beperking. Voor het Limburgse Château Sint Gerlach stelde zij een adviesrapport op over hoe het hotel en de kamers beter ingericht kunnen worden voor mensen met een visuele beperking. “Lisa laat ons met andere ogen kijken”, meldt directeur Harmen Silver. “Haar aanpak werkt.”

Lisa woont sinds twee jaar samen met de 30-jarige Thom. Hij is wmo-consulent bij de gemeente Weert, Lisa werkt als reïntegratiebegeleider bij UWV. “Maar ik wil mij meer richten op advisering van bedrijven of organisaties óver mensen met een visuele beperking. En via presentaties en blogs anderen inspireren met mijn verhaal. Vanaf mijn twaalfde ben ik langzaam aan blind geworden. Sindsdien is mijn wereld veranderd, van kleurrijk naar donker, van gemakkelijk naar vechten. Maar ik laat mij niet tegenhouden door de donkere dagen in mijn leven. Ik zoek altijd naar de lichtpuntjes en glans in alles.”

Lisa: “Thom en ik kennen elkaar van onze studie. Voor mij is het prettig om te wonen in Echt. Hier ben ik opgegroeid. Ik ken de weg hier. En dat moet je in mijn geval letterlijk nemen.” Thom: “Ik ben inmiddels volledig gewend om samen te wonen met Lisa. Ik weet dat ik niets moet laten slingeren op de grond en dat ik in de keuken alles terug moet zetten op dezelfde plek.”

Lisa: “Ik heb Château Sint Gerlach voorgesteld een adviesrapport te schrijven over hun toegankelijkheid. Daarin waren ze zeer in geïnteresseerd. Thom en ik mochten een nacht komen slapen in dit luxueuze en gerenommeerde hotel in Valkenburg. We sliepen in Room 101. Ah, kijk de liftknopjes zijn voelbaar. Dat is prettig. In mijn eigen appartementencomplex ontbreekt dat.”

Lisa: “Met reizen en hotels heb ik al aardig wat ervaring. Mijn ouders namen mij overal mee naartoe. Dat reislustige zit nog steeds in me. Als ik een nieuwe ruimte binnenkom, tast ik met mijn handen meteen alles af. Ik wil weten wat waar staat. Dat is intensief. Mensen die kunnen zien, vangen in één blik een nieuwe ruimte. Ik heb daar een half uur voor nodig.”

Lisa: “De kamer die wij hadden, was qua kleur vrij gelijkmatig. Veel crèmekleurig: het bed, het tapijt, het plafond. Dat maakt het voor mensen met een visuele beperking lastig om onderscheid te maken tussen alle objecten. Beter is een kamer met meer contrast erin. Zodat mensen met een visuele beperking het bed van het tapijt kunnen onderscheiden bijvoorbeeld. Of een stoel kunnen opmerken omdat deze een kleur heeft die sterk verschilt van de omgeving.”

Lisa: “Het bad in de badkamer vond ik tamelijk hoog. En glad. Het ontbrak aan anti-slipmatjes. Dat is niet alleen voor blinde en slechtziende mensen ongemakkelijk. Ook voor ouderen, lijkt mij. Het planchet - het ‘plankje’ boven de wastafel - heeft een hoekvorm. Onhandig en onnodig volgens mij. Ik heb mijn hoofd er lelijk aan gestoten toen ik bukte om de handdoek te vinden. Een flinke bult tot gevolg.”

Lisa: “De plek waar de badhanddoeken waren opgehangen bij het bad, was wat mij betreft niet logisch. Ik moest te ver reiken om vanuit het bad erbij te komen. Wat de kans vergroot op uitglijden. Ook kon ik het licht in de badkamer niet dimmen. Het was een tamelijk fel licht, en daar kan ik – net als veel andere blinde mensen – slecht tegen. Ik kan nog onderscheid maken tussen licht en donker. Maar ik kan dus niet goed tegen fel licht.”

Lisa: “Als ik in mijn eentje op een hotelkamer verblijf, vraag ik het personeel of zij mij even willen rondleiden en laten weten hoe bijvoorbeeld het koffiezetapparaat werkt. Dan weet ik op welke knopjes ik moet drukken. In een nieuwe ruimte heb ik twee à drie dagen nodig om op een comfortabele manier mijn weg te vinden. Als ik op reis ga, verblijf ik daarom vaak in hetzelfde hotel. Of we gaan met de tent. Die ken ik binnen no-time.”

Lisa: “Aandachtspunt is de thermostaat. Die zijn tegenwoordig allemaal digitaal. Lastig. Ook hier bij Sint Gerlach zitten er geen voelbare knopjes op de thermostaat. Ik heb natuurlijk genoeg handige apps om allerlei domotica te bedienen, maar die werken alleen bij mij thuis. Niet in een nieuwe situatie als deze.”

Astrid Moobers, communicatieadviseur bij Sint Gerlach laat weten dat blindengeleidehonden welkom zijn bij Sint Gerlach. “En ook ‘gewone’ honden uiteraard. Veel mensen komen hier om te wandelen met hun hond. Wel is het zo dat we voor hen een kamer reserveren met stenen vloer. Geen tapijt dus.” Lisa: “Binnenkort hoop ik een blindengeleidehond te krijgen. Ik sta nu bijna een jaar op een wachtlijst, dus dat kan niet lang meer duren. De ergste landen waar ik tot nu toe heb gereisd zijn Griekenland en Mexico. De stoepen en straten zijn zo oneffen, daar kon ik echt niet alleen op pad. Zou mooi zijn als dat met een hond wel lukt.”

Lisa: “Eten in een restaurant is een dingetje voor mensen met een visuele beperking. Bij de menukaart staat niet in braille opgetekend wat er te kiezen valt. Dat snap ik best hoor. Gelukkig las bij Sint Gerlach een medewerker van het restaurant mij voor wat er op de kaart staat. En ook fijn dat zij vertelde dat er bovenop mijn soep een garnaal lag. Als je dat niet weet, ga je twijfelen of er niet iets mis is gegaan in de keuken… Sowieso is het personeel is bij Sint Gerlach zeer gastvrij. Dat voelde ik al bij binnenkomst.”

Harmen Silver, directeur/gastheer van Château Sint Gerlach neemt het adviesrapport van Lisa uitermate serieus: “De aanbevelingen die Lisa geeft, zijn ook van toepassing op ouderen. Komend jaar gaan we twaalf kamers renoveren. De architect gaat zeer zeker kijken naar alle opmerkingen die Lisa heeft gemaakt. En tegelijk is het een mooie uitdaging die in te passen in een monumentaal pand als de onze. Het is een en-en verhaal. Zo kan bijvoorbeeld het aanbrengen van led-verlichting op de traptreden sfeer verhogend zijn.”

Harmen Silver tipt andere hotels en horecagelegenheden om gebruik te maken van de expertise van Lisa. Dat doet minister Bruins inmiddels ook. Met hem maakte Lisa een Haagse wandeling en dronken samen koffie bij VWS. Bruins: “Lisa zet je aan het denken. En inspireert.” Lisa: “Via presentaties, advisering of een goed persoonlijk gesprek wil ik anderen helpen om te komen tot andere ‘ooggelijkheden’.”